Kerkgebouw Doopsgezinde Gemeente Almelo

De doopsgezinde gemeente heeft een eigen kerkgebouw aan de Grotestraat 57 in Almelo.

Het kerkje, dat aan plm. 80 kerkgangers plaats biedt, dateert uit 1684.

De kerk heeft een Heilmann-Courtain orgel uit 1791. Dit is een voor Nederland uniek instrument.

De historie van dit orgel vindt u verder op deze website.

In 1956 heeft de doopsgezinde gemeente een leeg staand pakhuis aangekocht. 

Dit pakhuis is omgebouwd tot een gemeentezaal,de Mennozaal, die gebruikt wordt voor diverse kerkelijke activiteiten, zoals het geven van catechisaties; het houden van gemeenteavonden. Ook wordt er 1 x per maand gekookt en is er voor leden en belangstellenden en anderen de gelegenheid om de zo genaamde Mennomaaltijd te nuttigen.

De Mennozaal wordt verhuurd aan derden. 

Inlichtingen via e-mail pu.bergsma@hetnet.nl of telefoon 0546- 575730.

 

Meer over het kerkgebouw.

In 1684 werd het pand aan de Grotestraat 57 als schuilkerk in gebruik genomen. De toenmalige ingang,opgetrokken van Bentheimer zandsteen, is nog zichtbaar in de gang aan de zuidkant van het kerk gebouw. In de boven dorpel staat "anno 1684" vermeld.

In 1732 gaf heer Adolf III van Almelo toestemming om het aan de straatkant gelegen woongedeelte aan de kerkruimte toe te voegen. In de zomer van dat jaar vond onder leiding van metselaar Jan Troost een ingrijpende verbouwing plaats. Toen werd ook de huidige voorgevel geplaatst met daarin de sindsdien in gebruik zijnde ingang. De oude ingang werd dichtgemetseld. De kerk hield op schuilkerk te zijn.

Boven het portaal werd een uurwerk geplaatst. Dit werd vervaardigd door een lid van de gemeente, de arts en uurwerkmaker Johan Hendrik Graam van Heijlbron. Hij kwam in 1730 vanuit Goch naar Almelo en overleed alhier in 1782.

In 1751 werd de zolder weggenomen en vervangen door een tongewelf.

In 1791 verleende gravin Sophia van Rechteren, de vrijvrouwe van de heerlijkheid Almelo toestemming tot het bouwen van een orgel. Tot die tijd werd het de Mennonieten toegestaan "heare privaete oefeningen te houden", maar dan wel in alle stilte. Dus zonder zang

In 1927 werden de in Jugendstil uitgevoerde gebrandschilderde glas-in-loodramen geplaatst.Toen werd ook het thans aanwezige meubilair aangeschaft.

In 1978 kwam in overleg met Rijksdienst voor de Monumentenzorg de restauratie van het kerk gebouw gereed. Het tongewelf werd geschilderd in de oorspronkelijke zacht grijs groene tint. De houten kerkvloer werd vervangen door een vloer van Belgische blauwe hardstenen natuursteenplaten.

In de periode december 2004 en mei 2006 is het interieur geschilderd,de kroonluchters opnieuw gepolijst en de stoelen bekleed.Het orgel is geheel gerestaureerd in de zelfde periode.

 

Meer over het orgel

Het orgel werd tegelijk met de kansel eronder in 1791 gebouwd in Louis Seize-steil. Het werd gebouwd door Johann Bernhard Friedrich Heimann (1765-1820). Hij behoorde tot een in het Westfaalse plaatsje Herbern (25 km. Ten zuiden van Munster) woonachtige familie van orgel bouwers.

Het orgel bestaat uit een hoofdwerk;rugwerk en een aangehangen pedaal.

Het orgel voldeed echter niet en al een paar jaar later kreeg de uit Frankrijk afkomstige,in Burgsteinfurt woonachtige Jacques Courtain opdracht tot een grondige verbouwing.

Met onderbrekingen was hij hieraan werkzaam tot 1803. Hij herzag de laden, vernieuwde het gehele reageerwerk en breidde de dispositie uit.

Restauraties met vernieuwingen vonden plaats in 1841 door Jacques Ambrost uit Haaksbergen, in1841 door Elbrink uit Oldenzaal, in 1922 door De Kolf uit Utrecht en in 1956 door Ernst Leeflang uit Apeldoorn

In 1930 werd de orgel trapper overbodig door het aanbrengen van een elektrische windmotor

Vanaf 1974 is Henk Oosterveen uit Enter de vaste organist van de doopsgezinde gemeente Almelo.

 

In 2004 is wederom een restauratie gestart en wordt het orgel terug gerestaureerd naar de periode Ambrost en eerder.Een uitgebreid restauratieverslag zal nog worden toegevoegd.

De restauratie wordt in mei 2006 afgerond. Het restauratie plan is opgesteld door dhr Wim Diepenhorst werkzaam bij de Rijksdienst voor de Monumentenzorg. De restauratie wordt uitgevoerd door orgelmakerij gebr. Reil uit Heerde. Het restauratie schilderwerk wordt uitgevoerd door schildersbedrijf Wolters uit Colmschate

Het en eerder opgesteld restauratie plan (1985), wat voorzag in een restauratie in vijf fasen, moest tijdens de werkzaamheden, in 1986, worden stil gelegd. De oorzaak lag in het feit dat de achter muur van het kerkgebouw is gaan zakken. Door de ingewikkelde constructie van het orgelbordes is daarom de linker bovenhoek van het bordes omhoog gekomen. De oorzaak van de verzakking is de verandering van de grondwaterstand.Die verandering heeft vooral te maken met de bouw activiteiten in de binnen stad van Almelo. Vanaf februari 1989 tot augustus 2002 zijn regelmatig metingen verricht om te kijken in hoeverre de verzakkingen stabiliseerden.

Voordat de huidige restauratie begon in 2004 is geconstateerd dat de helft van het pijpwerk; de orgelkas; de drie spaanbalgen nog origineel zijn en waarschijnlijk de wind laden ook.

eindresultaat orgelrestauratie

 

Zie voor meer informatie: orgelalmelo

Pier Bergsma, Gebouwenbeheer